GDU Go Disk Usage

Prosta informacja w terminalowym TUI o rozmiarze plików i katalogów na serwerze zdalnym.
Poradnik: GDU Go Disk Usage

Każdy, kto prowadzi domowy serwer na Debianie, prędzej czy później staje przed tym problemem: dysk zaczyna się zapełniać, a Ty nie wiesz, co dokładnie zajmuje najwięcej miejsca. Standardowe narzędzia jak du potrafią działać wolno i generować ogromne ilości danych, które trudno przejrzeć. W takich sytuacjach idealnie sprawdza się gdu – Go Disk Usage, szybki i wygodny analizator dysku.

Co to jest gdu?

gdu to lekkie narzędzie napisane w języku Go, które skanuje katalogi i pliki, pokazując ich zajętość w interaktywnym terminalu. Jest bardzo szybkie, nawet przy dużych dyskach i wielu plikach.

Najważniejsze cechy:

  • Szybkie skanowanie katalogów i całych dysków.
  • Interaktywny tryb w terminalu – można przeglądać katalogi jak w GUI.
  • Proste sortowanie od największych katalogów i plików.
  • Idealne do monitorowania miejsca na dysku na domowym serwerze.

Dlaczego warto używać gdu na domowym serwerze?

Domowy serwer z Debianem może przechowywać:

  • Multimedia: filmy, muzykę, zdjęcia.
  • Kopie zapasowe systemów lub danych.
  • Kontenery Docker i maszyny wirtualne.

Kiedy dysk zaczyna się zapełniać, trudno jest szybko znaleźć największe katalogi lub pliki. gdu pozwala w kilka sekund zidentyfikować:

  • stare backupy, które można usunąć,
  • duże logi serwera,
  • niepotrzebne pliki pobrane lub tymczasowe.

Dzięki temu utrzymanie serwera jest prostsze i bezpieczniejsze.

Instalacja na Debianie

Najprostszy sposób, jeśli korzystasz z Debiana, to instalacja przez apt. W terminalu wpisz:

Bash
sudo apt update
sudo apt install gdu

Po instalacji możesz sprawdzić wersję:

Bash
gdu --version

Podstawowe użycie

Najprostsze uruchomienie gdu to:

Bash
gdu

W interaktywnym trybie terminala możesz przeglądać katalogi, sortować je i w każdej chwili wyjść, naciskając q.

Przydatne opcje i przykłady

Skanowanie całego systemu:

Ta komenda przeskanuje cały dysk od katalogu root i pokaże największe pliki i katalogi. Przydaje się, gdy chcesz szybko sprawdzić, co zajmuje najwięcej miejsca na systemie. Użycie sudo jest konieczne, aby uzyskać dostęp do wszystkich katalogów.

Bash
sudo gdu /

Pomijanie katalogów systemowych:

Ta opcja pozwala wykluczyć katalogi systemowe, takie jak /proc czy /sys, które nie przechowują zwykłych danych użytkownika. Dzięki temu skanowanie trwa krócej i wyniki są bardziej czytelne. To przydatne, gdy interesuje Cię tylko zajętość prawdziwych danych na dysku.

Bash
gdu --exclude /proc --exclude /sys

Eksport wyników do pliku tekstowego:

Ta komenda zapisuje wynik skanowania do pliku tekstowego, dzięki czemu można go później analizować offline lub wysłać komuś innemu. Jest to przydatne np. do monitorowania zmian zajętości dysku w czasie. Możesz łatwo otworzyć taki plik w edytorze tekstu lub w Excelu.

Bash
gdu -r /var > zajetosc_dysku.txt

Gotowe “komendy 1-liner” dla domowego serwera

Znajdź największe katalogi w katalogu domowym:

Ta komenda przeskanuje katalog domowy i pokaże, które foldery zajmują najwięcej miejsca. Przydaje się, gdy chcesz szybko zlokalizować duże pliki lub stare foldery użytkownika. Dzięki temu możesz łatwo zwolnić miejsce na dysku.

Bash
gdu /home

Znajdź największe katalogi w całym systemie:

Ta komenda skanuje cały dysk od katalogu root i pokazuje największe katalogi i pliki w systemie. Jest przydatna, gdy nagle brakuje miejsca na partycji systemowej. Użycie sudo zapewnia dostęp do wszystkich folderów, także tych chronionych.

Bash
sudo gdu /

Skanowanie bez katalogów systemowych:

Ta opcja pozwala wykluczyć katalogi systemowe, takie jak /proc, /sys i /run, które nie zawierają danych użytkownika. Dzięki temu skanowanie jest szybsze, a wyniki bardziej czytelne. Idealne, gdy interesuje Cię tylko rzeczywista zajętość danych na dysku.

Bash
sudo gdu / --exclude /proc --exclude /sys --exclude /run

Eksport wyników do pliku do analizy:

Ta komenda zapisuje wynik skanowania do pliku tekstowego, co pozwala analizować dane offline lub udostępnić je komuś innemu. Przydaje się do monitorowania zmian zajętości dysku w czasie. Plik można otworzyć w dowolnym edytorze tekstu lub arkuszu kalkulacyjnym.

Bash
gdu -r / > disk_usage.txt

Podsumowanie

GDU to narzędzie, które zdecydowanie warto mieć na domowym serwerze z Debianem. Jest szybkie, wygodne, interaktywne i pozwala w kilka sekund znaleźć największe pliki i katalogi. Dzięki niemu utrzymanie porządku na dysku staje się prostsze, a zarządzanie przestrzenią bardziej efektywne.

Kategoria: Terminal | Autor: Rafał Wójcik
Utworzono: 2026-03-08 10:38 | Ostatnia edycja: 2026-04-07 15:57

Pytania & Komentarze

Brak komentarzy. Bądź pierwszy!

Dodaj nowy komentarz